Sürekli yorgunluk, unutkanlık, ellerde ve ayaklarda karıncalanma… Bu belirtileri yoğun çalışma temposuna veya uykusuzluğa bağlamak oldukça kolay. Ancak bazı durumlarda vücudun verdiği bu sinyallerin arkasında B12 vitamini eksikliği bulunabilir.
B12 vitamini özellikle sinir sisteminin sağlıklı çalışması, DNA üretimi ve kırmızı kan hücrelerinin oluşumu açısından önemlidir. Eksikliği yavaş gelişebildiği için belirtiler başlangıçta kolayca gözden kaçabilir.
Üstelik B12 eksikliği yalnızca kansızlık anlamına gelmez. Sinir sistemini de etkileyebilir ve uzun süre tedavi edilmediğinde bazı nörolojik sorunlar kalıcı hale gelebilir.
B12 Vitamini Ne İşe Yarar?
B12 vitamini, diğer adıyla kobalamin, vücudumuzun kendi başına üretemediği ve besinlerden almamız gereken bir vitamindir.
Vücutta;
• Kırmızı kan hücrelerinin üretiminde
• Sinir sisteminin normal çalışmasında
• DNA sentezinde
• Hücrelerin sağlıklı şekilde işlev görmesinde
önemli görevler üstlenir.
Vücudumuz B12 vitaminini özellikle karaciğerde depolayabildiği için eksiklik her zaman hemen ortaya çıkmaz. Depoların azalması aylar hatta yıllar sürebilir.
Sürekli Yorgunluk ve Halsizlik Görülebilir
B12 eksikliğinin en bilinen belirtilerinden biri yorgunluktur.
Eksiklik kırmızı kan hücrelerinin sağlıklı üretimini etkilediğinde dokulara oksijen taşınması da olumsuz etkilenebilir. Bunun sonucunda kişi kendisini güçsüz, halsiz ve normalden daha çabuk yorulmuş hissedebilir.
Ancak yorgunluk tek başına B12 eksikliği anlamına gelmez. Demir eksikliğinden tiroit sorunlarına, uyku problemlerinden yoğun strese kadar pek çok durum benzer şikâyetlere neden olabilir.
Ellerde ve Ayaklarda Karıncalanma Olabilir
B12 vitaminini diğer bazı vitamin eksikliklerinden ayıran önemli noktalardan biri sinir sistemi üzerindeki etkileridir.
Uzun süren eksiklikte ellerde veya ayaklarda;
• Uyuşma
• Karıncalanma
• İğnelenme hissi
gibi belirtiler görülebilir.
Bu şikâyetler sinirlerin etkilenmesiyle ilişkili olabilir.
Özellikle uzun süredir devam eden uyuşma ve karıncalanmayı yalnızca “Dolaşımım bozuk.” diyerek geçiştirmemek gerekir.
Unutkanlık ve Konsantrasyon Sorunları Yaşanabilir
B12 eksikliği bazı kişilerde zihinsel belirtilerle de kendini gösterebilir.
Konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık veya zihinsel olarak daha yavaş hissetme görülebilir.
İleri yaşlarda ortaya çıkan B12 eksikliği belirtileri zaman zaman başka nörolojik veya bilişsel problemlerle karıştırılabilir.
Ancak her unutkanlığın B12 eksikliğinden kaynaklandığını düşünmek de doğru değildir. Unutkanlığın çok sayıda farklı nedeni olabilir.
Denge Problemleri Ortaya Çıkabilir
Uzun süre devam eden ciddi B12 eksikliği sinir sistemini etkilediğinde yürüme ve denge ile ilgili problemler ortaya çıkabilir.
Kişi yürürken kendisini eskisine göre daha dengesiz hissedebilir veya koordinasyon konusunda güçlük yaşayabilir.
Bu tür nörolojik belirtiler özellikle önemlidir çünkü uzun süre tedavi edilmeyen ciddi B12 eksikliğinin sinirler üzerindeki bazı etkileri kalıcı olabilir.
Bu nedenle belirtileri erken değerlendirmek önem taşır.
Ciltte Solgunluk Görülebilir
B12 eksikliğine bağlı anemi geliştiğinde kişi daha solgun görünebilir.
Bazı kişilerde ciltte hafif sarımsı bir görünüm de fark edilebilir.
Ancak yalnızca cilt rengine bakarak vitamin eksikliği teşhis edilemez. Kesin değerlendirme için kan testleri gerekir.
Dilinizde Değişiklik Olabilir
B12 eksikliğinin daha az bilinen belirtilerinden biri dilde meydana gelen değişikliklerdir.
Dil;
• Kırmızı
• Hassas
• Ağrılı
• Normalden daha pürüzsüz
hale gelebilir.
Bu durum glossit olarak adlandırılır.
Bazı kişilerde ağız içinde yaralar da görülebilir. Ancak bu belirtilerin de B12 dışında farklı nedenleri bulunabilir.
B12 Eksikliği Neden Oluşur?
B12 eksikliği her zaman yeterince B12 içeren besin tüketmemekten kaynaklanmaz.
Bazen kişi yeterli miktarda B12 tüketmesine rağmen vücudu vitamini gerektiği gibi ememez.
Örneğin pernisiyöz anemi, B12 emilimini ciddi şekilde etkileyebilen nedenlerden biridir.
Mide veya bağırsaklarla ilgili bazı hastalıklar ve geçirilmiş bazı ameliyatlar da emilimi azaltabilir.
Uzun süre kullanılan bazı ilaçlar da B12 düzeylerini etkileyebilir.
Vegan Beslenenler Daha Dikkatli Olmalı
B12 vitamini doğal olarak ağırlıklı şekilde hayvansal kaynaklı besinlerde bulunur.
Et, balık, yumurta, süt ve süt ürünleri önemli B12 kaynaklarıdır.
Bu nedenle vegan beslenen kişilerde B12 açısından zenginleştirilmiş ürünlere veya uygun takviyeye ihtiyaç duyulabilir.
Vejetaryen beslenenlerde ise tüketilen hayvansal ürünlerin miktarına göre durum değişebilir.
Özellikle uzun süre tamamen bitkisel beslenen kişilerin B12 durumunu takip etmesi önemlidir.
Yaş İlerledikçe Risk Artabilir
İlerleyen yaşlarda B12 vitamininin besinlerden emilimi bazı kişilerde azalabilir.
Bu nedenle özellikle ileri yaşlarda açıklanamayan yorgunluk, nörolojik belirtiler veya bilişsel değişiklikler varsa B12 düzeylerinin değerlendirilmesi gerekebilir.
Ancak yalnızca yaş nedeniyle herkesin gelişigüzel B12 takviyesi kullanması gerektiği anlamına gelmez.
B12 Takviyesi Kullanmalı mısınız?
B12 takviyeleri tablet, dil altı ürünler veya enjeksiyon şeklinde kullanılabilir. Hangi yöntemin gerekli olduğu ise eksikliğin nedenine ve düzeyine göre değişir.
Beslenmeye bağlı hafif bir eksiklik ile emilim problemi nedeniyle oluşan ciddi eksikliğin tedavisi aynı olmayabilir.
Bu nedenle kendi kendinize yüksek doz takviye kullanmak yerine önce eksikliğin gerçekten bulunup bulunmadığını ve neden geliştiğini öğrenmek gerekir.
Doktor gerekli gördüğünde kan testleriyle değerlendirme yapabilir ve uygun tedaviyi planlayabilir.
B12 eksikliğinin önemli tarafı, bazı belirtilerinin oldukça sıradan görünmesidir. Yorgunluğu yoğunluğa, unutkanlığı strese, karıncalanmayı yanlış oturmaya bağlamak kolaydır.
Ancak özellikle yorgunluğa uyuşma, karıncalanma, denge problemi veya belirgin bilişsel değişiklikler eşlik ediyorsa bu belirtileri görmezden gelmemek gerekir.
Çünkü bazen vücudun verdiği küçük sinyaller, eksilen bir vitamin deposunun ilk habercileri olabilir.