Sabah ne giyeceğinize karar veriyorsunuz. Kahvaltıda ne yiyeceğinizi seçiyorsunuz. İşe başladığınızda hangi görevi önce yapacağınızı düşünüyorsunuz. Gün boyunca mesajlara cevap veriyor, alışveriş yapıyor, yemek seçiyor, plan oluşturuyor ve sürekli küçük ya da büyük kararlar alıyorsunuz.
Akşam olduğunda ise basit bir “Ne yemek istersin?” sorusu bile yorucu gelebiliyor.
Gün içerisinde sürekli seçim yapmak zihinsel olarak yorucu olabilir. Günlük dilde bu durum sıklıkla karar yorgunluğu olarak adlandırılıyor.
Peki gerçekten karar vermekten yoruluyor muyuz? Ve neden günün sonunda sağlıklı yemek hazırlamak yerine sipariş vermek ya da yapmamız gereken işi yarına bırakmak daha cazip geliyor?
Karar Yorgunluğu Nedir?
Karar yorgunluğu, gün boyunca çok sayıda karar aldıktan sonra yeni seçimler yapmakta zorlanmayı anlatan bir kavramdır.
Bu durum kendini farklı şekillerde gösterebilir.
Bir seçimi uzun süre düşünmek, karar vermeyi ertelemek, en kolay seçeneğe yönelmek veya “Artık ne olursa olsun.” diyerek hızlı bir karar vermek bunlardan bazılarıdır.
Özellikle yoğun ve stresli günlerde bu durumu daha belirgin yaşayabiliriz.
Küçük Kararlar da Zihnimizi Meşgul Eder
Karar denildiğinde aklımıza iş değiştirmek, ev almak veya taşınmak gibi büyük konular geliyor.
Oysa günlük hayatımız küçük seçimlerle dolu.
“Bu mesaja şimdi mi cevap vereyim?”
“Önce hangi işi bitireyim?”
“Akşam spora gidecek miyim?”
“Markette hangisini almalıyım?”
“Bu akşam ne pişireceğim?”
Tek başına bakıldığında bunların hiçbiri çok yorucu görünmez. Ancak gün boyunca yüzlerce seçenek arasında hareket etmek zihinsel yükü artırabilir.
Çok Fazla Seçenek Her Zaman İyi Değildir
Bir üründen iki seçenek olduğunda karar vermek kolay olabilir. Önünüzde birbirine benzeyen 40 farklı seçenek bulunduğunda ise durum değişir.
Hangisi daha iyi?
Daha ucuzu mu almalıyım?
Diğerinin içeriği daha mı kaliteli?
Yanlış olanı seçersem?
Seçeneklerin artması bazı durumlarda karar vermeyi kolaylaştırmak yerine zorlaştırabilir. Hatta kişi karar vermekten tamamen vazgeçebilir.
Bu yüzden bazen “Ne istersen seç.” cümlesi özgürlükten çok yük gibi gelebilir.
Karar Yorgunluğu Beslenmemizi de Etkileyebilir
Sabah sağlıklı beslenme konusunda oldukça kararlı olup akşam kendinizi bir paket atıştırmalığın karşısında bulmanızın tek açıklaması irade eksikliği değildir.
Açlık, stres, yorgunluk ve gün boyunca karşılaştığınız zihinsel yük, akşam yaptığınız seçimleri etkileyebilir.
Saat 20.00’de yorgun ve açken sıfırdan sağlıklı bir yemek planlamak, malzemeleri hazırlamak ve yemek pişirmek zor gelebilir.
Bu nedenle sağlıklı beslenmenin önemli bir kısmı, karar anını kolaylaştırmaktır.
Örneğin haftalık alışverişi önceden planlamak ve evde kolay hazırlanabilecek sağlıklı seçenekler bulundurmak işinizi kolaylaştırabilir.
Egzersizi Sürekli Karar Haline Getirmeyin
“Bugün yürüyüş yapacak mıyım?”
Bu soruyu her gün yeniden sorarsanız her seferinde kendinizi ikna etmeniz gerekir.
Bunun yerine belirli bir rutin oluşturabilirsiniz.
Örneğin pazartesi, çarşamba ve cuma iş çıkışı yürüyüş yapmak gibi.
Böylece yürüyüş yapmak her seferinde verilmesi gereken yeni bir karar olmaktan çıkar ve günlük düzeninizin bir parçasına dönüşür.
Aynı yaklaşım spor, uyku ve beslenme alışkanlıklarında da kullanılabilir.
Karar Vermeyi Kolaylaştırmak İçin Neler Yapabilirsiniz?
Önemli Kararları Enerjik Olduğunuz Saatlere Bırakın
Kendinizi zihinsel olarak en güçlü hissettiğiniz saatleri gözlemleyin.
Önemli bir iş görüşmesi, finansal bir karar veya yoğun konsantrasyon isteyen bir konu varsa mümkün olduğunca bu zaman dilimlerini kullanabilirsiniz.
Gününüzü Önceden Planlayın
Sabah kalktığınızda “Bugün ne yapacağım?” diye düşünmek yerine önceki akşam ertesi günün en önemli birkaç görevini belirleyebilirsiniz.
Uzun bir yapılacaklar listesi yerine gerçekten tamamlanması gereken 3-4 işe odaklanmak daha uygulanabilir olabilir.
Rutinlerden Yararlanın
Her gün tekrar eden konularda sürekli yeni kararlar vermeniz gerekmez.
Benzer saatlerde uyumak, belirli günlerde egzersiz yapmak veya bazı öğünleri önceden planlamak zihinsel yükü azaltabilir.
Rutinlerin amacı hayatı sıkıcı hale getirmek değil, önemsiz kararları otomatikleştirerek önemli konulara daha fazla alan bırakmaktır.
Seçeneklerinizi Azaltın
Dolabınızda onlarca kıyafet olduğu halde “Giyecek hiçbir şeyim yok.” dediğiniz oldu mu?
Bazen sorun seçenek azlığı değil, seçenek fazlalığıdır.
Bu durum alışverişten yemek seçimine kadar pek çok alanda görülebilir.
Kendinize birkaç iyi seçenek belirlemek karar sürecini kolaylaştırabilir.
Açken Önemli Kararlar Vermeyin
Açlık yalnızca midenizi değil, dikkatinizi ve ruh halinizi de etkileyebilir.
Özellikle uzun süredir yemek yemediğiniz, çok yorgun veya yoğun stres altında olduğunuz anlar büyük kararlar için ideal olmayabilir.
Mümkünse biraz dinlenip ihtiyaçlarınızı karşıladıktan sonra konuya yeniden dönün.
Bazen En İyi Karar Biraz Ara Vermektir
Bir konu üzerinde uzun süredir düşünüyor fakat hiçbir yere varamıyorsanız daha fazla düşünmek her zaman daha iyi sonuç vermeyebilir.
Masadan kalkın.
Kısa bir yürüyüş yapın.
Biraz su için.
Başka bir işle ilgilenin.
Ardından konuya yeniden dönün.
Özellikle bütün gün masa başında kaldığınız dönemlerde kısa hareket molaları hem fiziksel hem de zihinsel olarak yenilenmenize yardımcı olabilir.
Her Kararın Mükemmel Olması Gerekmiyor
Karar vermeyi zorlaştıran önemli nedenlerden biri de her seçimde en doğru sonucu bulmaya çalışmaktır.
Oysa günlük hayatımızdaki kararların büyük bölümü geri dönüşü olmayan seçimler değildir.
Bugün farklı bir yemek seçebilirsiniz. Yürüyüşünüzü başka bir saatte yapabilirsiniz. Aldığınız bir ürün beklediğiniz kadar iyi çıkmayabilir.
Her seçimi kusursuz hale getirmeye çalışmak yerine yeterince iyi olan seçeneği kabul etmek, zihinsel yükünüzü azaltabilir.
Gün içerisinde verdiğimiz kararların sayısını tamamen azaltmamız mümkün değil. Ancak her küçük ayrıntıyı yeniden düşünmek zorunda da değiliz.
Rutinler oluşturmak, önemli işleri önceliklendirmek, seçenekleri azaltmak ve zaman zaman zihninize mola vermek günlük hayatı çok daha yönetilebilir hale getirebilir.
Belki de bazı akşamlar “Bugün neden hiçbir şeye karar veremiyorum?” diye kendinizi eleştirmek yerine şunu söylemek daha doğru olabilir: Bugün zaten yeterince fazla karar verdim.